برگزاري اولين مانور نيروهاي واكنش سريع پيمان امنيت جمعي( CSTO )
 نخستين رزمايش نيروهاي واكنش سريع "پيمان امينت‌ جمعي " در ستاد مركزي اين سازمان در مسكو آغاز شد. به گزارش فارس، اين رزمايش در سه مرحله و در خاك روسيه، بلاروس و قزاقستان و بدون حضور يگانهاي نظامي ازبكستان برگزار خواهد شد. تاشكند علت عدم شركت در اين رزمايش را مشخص نبودن اهداف نيروهاي واكنش سريع و امضا نشدن توافقنامه مربوط به تاسيس اين واحد جديد در چهارچوب سازمان پيمان امنيت جمعي توسط رئيس جمهور ازبكستان اعلام كرده است. مانورهاي آموزشي نيروهاي واكنش سريع در چارچوب "پيمان امنيت جمعي " تحت عنوان "مشاركت 2009 " كه قرار بود 19 آگوست (28 مرداد) در قزاقستان برگزار شود به دليل مواضع ازبكستان و همچنين بلاروس و مشخص نبودن حضور اين دو كشور به اين هفته موكول شد.

سکوت معنادار جمهوری اسلامی ایران، در قبال این تلاش گسترده و بسیار مشهود مسلمانان سین کیانگ یادآور انفعال مثال زدنی در مقابل بحران در چچن و سرکوب شدید و خونین مسلمانان چچن توسط دولت روسیه است. يادداشتى از دکتر الهه کولايى، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر مسائل سیاسی برای دیپلماسی ایرانی

ایران همچنان در برقراری ارتباط با کشورهای موثر جهان دچار معضل است؛ معضلی که حقوق حقه ایران را در موضوعات مختلف به چالش کشیده و امکان امتیازگیری و نقش آفرینی این کشور را در منطقه و جهان با توجه به ظرفیت‌های فراوان ژئوپلوتیکی، استراژیکی و انرژی محدود کرده است.

تحولات اخير در روابط روسيه و امريكا كه نشانگان عادي‌سازي روابط را در آن مي‌تواند به وضوح مشاهده كرد، اسباب تحليل‌ها و گمانه‌زني‌هاي بسيار در محافل خبري و تحليلي در خصوص چگونگي و دامنة اين تحول شده است. در همين راستا خبرگزاري ترندنیوز گفتگويي را با زبیگنيو برژيسنکی، استاد دانشگاه جان هاپكينز و مشاور سابق امنیت ملی جیمی‌کارتر ترتيب داده كه بخشي از آن در ادامه از نظر مي‌گذرد؛

گفتاری از دکتر الهه کولایی، استاد دانشگاه تهران و تحلیل گر مسائل حوزه قفقاز و آسیای مرکزی:

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سال 87 همچنان با غفلت از منافع ایران در حوزه دریای مازندران ادامه پیدا کرد و در واقع نوع تنظیم روابط با روسیه و کشورهای ساحلی این دریاچه امکان پیگیری جدی منافع ایران در آن را فراهم نکرد، نکته دیگر این است که با وجود تصویب کنوانسیون حفظ محیط زیست دریاچه خزر ( سال 1384- 2005) متاسفانه دستگاه دیپلماسی کشور امکانات مناسب برای اجرایی شدن این کنوانسیون را فراهم نیاورده است تا جایی که کارشناسان محیط زیست در خصوص شرایط نا به سامان زیست محیطی این دریاچه هشدارهای جدی اعلام می کنند.

دورنمای همکاری روسیه و امریکا در دورة اوباما
مرور تحولات ماه ها و سالهای اخیر موید فروزنی یافتن تنش در روابط امریکا و روسیه است. اختلاف نظر میان مسکو و واشنگتن بر سر توسعه پیمان نظامی ناتو به شرق، استقرار بخشی از سپر موشکی امریکا در اروپا شرقی و شیوه برخورد روسیه با کشورهای همجوار خود از بن مایه های اصلی پیچیدگی تنش در روابط میان این دو کشور است. اما چگونگی و سمت و سوی روابط امریکا و روسیه در دورة باراک اوباما که 20 ژانویه 2009 رسماً قدرت را به دست گرفت، و اینکه آیا واشنگتن و مسکو در کتاب روابط آتی خود همان صفحات تنش تاریخی را ورق می زنند یا اینکه صفحه ای تازه از همکاری را می گشایند؟ سئوالاتی است که طی روزهای اخیر به ذهن بسیاری از تحلیل گران و کارشناسان متبادر شده است.

ترس از عصبانیت روسیه ممکن است سبب شود تا منابع انرژی در آسیای مرکزی از ارسال گاز به اروپا تا زمانی که اروپا به آنها تضمینی قطعی در خصوص اینکه پروژه خط لوله ناباکو ارزش خطر کردن در این زمینه را دارد، صرف نظر کنند.

این منطقه که از نظر منابع انرژی بسیار غنی است، از نظر مسکو جزء حیطه سنتی قدرت نمایی روسیه است و به عنوان جایگزینی برای تامین انرژی به حساب می آید، بخصوص  پس از درگیری اخیر گازی روسیه با اکراین که سبب قطع گاز به اروپا برای دو هفته در ماه اخیر شده بود.

با وجود گذشت بیش از هفده سال از فروپاشی اتحاد شوروی اوضاع در منطقة آسیای مرکزی همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌ماند. طی این سالها در تمامی جمهوری‌های منطقه تلاش‌هایی جدی با هدف تحکیم پایه‌های دولت ملی در فضای ناشی از تأثیرات فروپاشی شوروی، بحران اقتصادی و ایجاد بنیان‌های اقتصاد آزاد، مشکلات مختلف اجتماعی همراه با بیداری اسلامی و در پاره‌ای از مراحل با تحرکات گروههای افراطی ادامه داشت.
البته حوادث دیگری که جریان تحولات سیاسی در برخی از کشورها را سرعت بخشید نیز اتفاق افتاد که جنگ داخلی در تاجیکستان، تغییر دولت در قرقیزستان در ماه مارس سال 2005 و ترکمنستان در ماه دسامبر سال 2006، حوادث خونین در اندیجان ازبکستان در ماه می سال 2005 از جملة این رویدادها به حساب می‌آیند. دکتر کاترین پوژال، استاد دانشگاه ملی شرق‌شناسی و تمدن فرانسه در خصوص موانع و مشكلات همكاري و همگرايي در آسياي مركزي به تبيين ديدگاه خود پرداخته كه در ادامه به بخشي از نظرات وي اشاره مي‌شود.

این مطالب متن کامل مقاله ای است که توسط دکتر عنایت اله یزدانی و حجت اله همتی گل سفیدی نوشته شده و در شماره ۶۱ بهار ۱۳۸۷ فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز به چاپ رسیده است. که در دو بخش در وبلاگ منتشر میگردد.

همکاریها و اتحادها در آسیای مرکزی:نگاه حکومتهای منطقه

 بررسی رفتار و عملکرد جمهوری‌‌‌های آسیای مرکزی پس از فروپاشي شوروی سابق  نشان می دهد  این کشورها جهت گیری‌ها و استراتژی‌‌‌های متفاوت و گاهي از اوقات متضادی را در سیاست خارجی خود اتخاذ نموده اند. از جمله مي توان به  استراتژی اتحاد و ائتلاف با دیگر کشورها اشاره نمود که با توجه به ضعف بنيادي در بیشتر زمینه‌‌‌های سیاسی، امنیتی،  اقتصاد داخلی و نیز با توجه به تهدیدات امنیتی که از ناحیه روسیه متوجه آنها بود، به عنوان یک استراتژی کلی همواره در دستور کار دیپلماسی دولتهای  منطقه بوده است. با این وجود اتحادها و ائتلاف‌ها در این منطقه با توجه به تغییرات ناگهانی در جهت گیری‌‌‌های این کشورها  از دوام و قوام کافی بر خوردار نبوده است. با این توضیح، سوٌال این مقاله آن است که  اصولاً ديدگاه و نگرش حکومتهای منطقه آسیای مرکزی به اتحادها و ائتلاف‌ها چگونه است؟ در پاسخ به این سوٌال باید اشاره داشت علیرغم وجود تهدیدات داخلی و خارجی که متوجه این کشورها می باشد، بدلیل این که در حال حاضر بیشترین تهدیدات از ناحیه داخل و آن هم علیه "حکومت های" جمهوری‌‌‌های آسیای مرکزی است، لذا رهبران منطقه همکاری  در قالب اتحادها را بر اساس میزان کمکی که به حفظ و بقای "حکومت" آنها می نماید، می­سنجند. در واقع "امنیت رژیم" مسئله ای است که حکومت‌‌‌های منطقه بیشترین اولویت را در سیاست‌‌‌های داخلی و خارجی خود براي آن قائل هستند. بر این اساس ملاحظه می­گردد، توافقات و اتحادها در منطقه آسیای مرکزی زمانی شکل می­گیرند و زمانی دیگر دچار رکود می­شوند و تنها اتحادهایی که بیشترین کمک را به حفظ حکومت‌‌‌های رهبران منطقه بنمایند از دوام پايدارتري  برخوردار خواهند بود.

همکاریها و اتحادها در آسیای مرکزی:نگاه حکومتهای منطقه

 همکاری‌‌‌های منطقه­ای؛ گامی در جهت حفظ حکومت ها

        بطور کلی با وجود اختلافات عمیق میان کشورهای منطقه امکان بروز همکاری‌ها در سطح وسیع تقریبا مشکل به نظر می رسد. بسیاری از این اختلافات به تفاوت در  دیدگاه‌‌‌های آنها بر می گردد. در مجموع، اختلاف بین کشورهای منطقه، از جمله اختلاف در ارزیابی‌ها از تهدید و اولویتی که این کشورها عموماً به « امنیت رژیم » می دهند، گسترش ساختارهای نظامی- امنیتی مشترک و انجام پروژه‌‌‌های امنیتی مشترک و مذاکره در خصوص حدود مرزهای مشترک را با مشكل همراه ساخته است.  

      علیرغم تمامی خصومت‌ها و مشکلات در زمینه همکاری میان دولت‌‌‌های آسیای مرکزی یک عامل مهم و در واقع یک نفع مشترک وجود دارد که آنها را واردار به همکاری می نماید و آن، در درجه اول حفظ و بقای حکومت خود كه عمدتاً از یک ناحیه تهدید می گردد و از آن تحت عنوان " تروریسم، افراط گرایی و جدایی طلبی" نام مي برند. مسایل آسیای مرکزی به دلیل پیچیدگی و در هم تنیدگی به گونه ای هستند که به تنهایی قابل حل و فصل نمی باشند. وجود تهدیدات مشترک به خصوص در زمینه بنیادگرایی و افراطی گری و ناتوانی کشورهای منطقه، همکاری وتلاشی دسته جمعی را می طلبد. بنابراین جمهوری‌‌‌های منطقه علیرغم تمامی خصومت‌ها و دشواری‌ها در زمینه همکاری، چاره را در اقدام دسته جمعی یافته اند. بدین ترتیب استفاده از ساز و کارهای جمعی منطقه ای مورد توجه قرار گرفته است.

گرجستان میدان تسویه حساب روسیه و غرب

دست‌کم از سخنرانی تند و معروف ولادیمیر پوتین در کنفرانس امنیتی مونیخ در فوریه‌ی ۲۰۰۶ بیش از پیش آشکار شد که غرب (به ویژه آمریکا)‌ و روسیه در تبیین و تعریف منافع استراتژیک خود متفاوت‌‌تر از آن فکر می‌کنند که بتوانند این تفاوت‌ها را مثل دوره‌ی یلتسین تحت‌الشعاع نزدیکی‌ها و اظهارات دوستانه دو طرف قرار دهند.

حتی در ماه‌ها اولیه‌ی پس از ۱۱ سپتامبر هم که پوتین قدرت را کوتاه‌زمانی پیش از یلتسین تحویل گرفته بود، روسیه و آمریکا این‌چنین وانمود می‌کردند که اشتراکات منافع‌شان بیش از آن است که تضاد منافع، راهنمای سیاست‌های دو طرف شود.

اصرار آمریکایی ها مبنی بر استقرار سامانه موشکی در شرق اروپا اختلاف های پنهانی واشنگتن و مسکو را آشکار کرده است.

 پنتاگون مدعی است با استقرار سامانه موشکی در کشورهای چک و لهستان قصد دارد حملات هوایی و موشکی احتمالی ایران و کره شمالی را خنثی کند. اما روس ها آن را تهدیدی علیه  امنیت ملی خود  می دانند. همین امر موجب به آشکار شدن اختلاف های آمریکایی ها و روس ها شده است.

 در شرایطی که آمریکایی ها همچنان بر تصمیم خود مبنی بر استقرار سامانه موشکی در شرق اروپا پافشاری می کنند روس ها روش های مختلفی را برای انصراف آمریکایی ها آزمایش کردند. اما گویی آمریکا قصد کوتاه آمدن ندارند.

کاندولیزا رایس وزیر، امور خارجه­ ایالات متحده در 31 فروردین با همتای خود از جمهوری چک دیدار کرد تا در باره پایگاه جنجال­برانگیز سیستم ضد موشکی  دفاعی آمریکا در این کشور به گفت و گو بپردازد. سیستمی که با مخالفت روسیه مواجه شده است و این کشور آن را تهدیدی استراتژیک علیه خود می­داند. کارل شوارزنبرگ وزیر خارجه­­ جمهوری چک نیز با حمایت از طرح آمریکا آن را برخوردی علیه تهدیدهای جدید "قرن بیست و یکم" از سوی کشورهای به اصطلاح سرکش از جمله ایران توصیف کرد.هرچند اعضای کابینه­ دولت جمهوری چک با وی اتفاق نظر ندارند، واشنگتن در ماه ژانویه (بهمن سال 1385) از بسط  و گسترش طرح سپر دفاعی  ضد موشکی خود به اروپا که هنوز از لحاظ کارایی امتحان خود را به طور کامل پس نداده خبر داده بود.

با جدي شدن بحث عضويت اوكراين وگرجستان در ناتو خصوصا بعد از همه پرسي اخير گرجستان، بار ديگر مساله گسترش ناتو تا مرزهاي روسيه و تبعات حاصل از اين امر اهميت يافته است. لاوروف وزير خارجه روسيه چندي پيش اعلام كرد:پوتين در ماه آوريل براي نخستين بار از سال 2002 در نشست سران روسيه - ناتودر بخارست شركت ميكند.ورود ناتو به منطقه قفقاز و نزديك مرزهاي روسيه با فروپاشي اتحاد شوروي آغاز شد. در پي اين فروپاشي وضعيتي پديد آمد كه ناتو، توانست منطقه امنيتي خود را گسترش دهد. به اين منظور ناتو به دو روش متوسل شد: يكي از طريق ايجاد شوراي همكاري آتلانتيك شمالي و ديگري اجراي طرح مشاركت براي صلح. در سال1992 همه كشورهاي مستقل مشترك المنافع به عضويت شوراي همكاري آتلانتيك شمالي پذيرفته شدند و براي توسعه همكاري هاي نظامي و دفاعي با ناتو نيز طرح مشاركت براي صلح مطرح شد.گرجستان و اوكراين نيز در اين طرح مشاركت دارند.گرجستان همچنين از سال 2004 در برنامه هاي عملياتي مشاركت فرديIPAPs كه در نشست نوامبر 2002 در پراگ آغاز به كار كردند، با ناتو همكاري ميكند. برنامه ديگري كه گرجستان و اوكراين با ناتو دارند، برنامه گفتگوهاي فشرده است كه به عنوان مرحله پيش از دعوت به ورود به پيمان برنامه هاي عملياتي عضويت ارزيابي ميگردد.

حضور نظامی آمریکا در آسیای مرکزی به روند در حال احتضار ابتکارات منطقه‌ای روسیه شدت بخشید وموجب شد رهبران آسیای مرکزى میدان عمل بیشتری برای تامین منافع استراتژیک خود به‌دست آوردند و بتوانند آن گروه‌بندى منطقه‌ای راکه خود مایلند در آن فعالیت کنند انتخاب نمایند. فهرست سازمان‌های منطقه‌ای و زیرمنطقه‌ای که دولت‌های آسیاى مرکزى [۱] تصمیم به ایجاد آن گرفته‌اند،به آنها پیوسته‌اند، یا خود را از آنها دور نگهداشته‌اند بازتاب واگرائی یا همگرایی مورد نظر در سیاست خارجی آنهاست. این نوشته طرز برخورد متفاوت دولت‌هاى آسیای مرکزى نسبت به همکارى منطقه‌ای را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این تفاوت رفتار‌ها می‌توانند دلیل شکست گروه‌بندی‌های منطقه‌ای و زیر منطقه‌ای و ناتوانی آنها در ممانعت از تکه‌تکه شدن و گسستگی بیشتر منطقه را نمایان سازد. پس از ارزیابى مختصر وضع سازمان‌های مهم منطقه‌ای در آسیای مرکزی، این نوشته به برخی محدودیت‌های عملی و سیاسی برقراری ترتیبات منطقه‌ای موثر در منطقه می‌پردازد و خصوصا بر مانعی که غیر دموکراتیک بودن رژیم‌‌های شخصیتی آسیای مرکزی در این راه ایجاد می‌کنند تکیه می‌‌نماید.

مدودف توان و انگیزه تغییرات در روسیه را ندارد
روز جمعه میدان سرخ مسکو به مناسبت سالگرد پیروزی ارتش سرخ بر نیروهای نازی آلمان میزبان رئیس جمهور جدید روسیه بود. «دیمیتری مدودف» 43 ساله در اولین سخنرانی خود اعلام کرد که «روسیه به هیچ عنوان نقض قوانین بین الملل را تحمل نخواهد کرد». این در حالی است که روسیه از چند ماه پیش فعالیت‌های تحریک‌آمیز نظامی همچون گشت هوایی بمب‌افکن‌های دور برد این کشور در آسمان بین‌المللی و نزدیک مرزهای هوایی کشورهای ژاپن، نروژ، دانمارک و اسکاتلند را آغاز کرده است. این گشت‌های هوایی در شرایطی دوران جنگ سرد را یادآوری می‌کند که در داخل روسیه ولادیمیر پوتین در کنار تصدی پست نخست‌وزیری ضمن ریاست حزب «روسیه متحد» کنترل پارلمان این کشور را در اختیار گرفته است. ایران در دوران پوتین به عنوان شریک استراتژیک به روسیه چشم دوخته بود ولی پوتین در آخرین روزهای صدارت خود بر کاخ کرملین با امضای فرمانی، به طور رسمی به تحریم‌کنندگان ایران پیوست تا افق‌های سیاست خارجی را برای رئیس جمهوری جدید روسیه در قبال ایران تبیین کرده باشد.

برای مشاهده متن کامل روی ادامه مطلب کلیک کنید.

پيروزي مجدد ميخائيل شاآكاشويلي در انتخابات رياست جمهوري گرجستان در شرايطي رقم خورد که تنش هاي فزاينده ميان مسکو و تفليس همچنان ادامه دارد ؛ شدت و حدت اين تنش ها به ويژه پس از پيروزي انقلاب گل رز در سال 2003 به حدي بوده که حکايت از بحراني دائمي ميان روسيه و گرجستان دارد. در اين بين عليرغم آنکه تنش هاي متعددي ميان دو کشور حاکم بوده است، با اين حال بايد ريشه اين بحران ها را در روابط دو کشور و در گذشته اي نه چندان دور جستجو نمود. در واقع درک بحران ها و تنش هاي موجود ميان گرجستان و روسيه بدون فهم مناسبات گذشته و متغيرهاي گوناگون در روابط اين دو کشور ناممکن مي نمايد. از اين رو در بحث حاضر ضمن مرور ريشه هاي تنش ميان روسيه و گرجستان، به بررسي بحران هاي حاضر و آينده روابط مسکو و تفليس خواهيم پرداخت.

برای مشاهده متن کامل روی ادامه مطلب کلیک کنید.

این مطالب تلخیصی از مقاله ای است با نام«حضور ناتو در کشورهای جانشین شوروی؛ ریشه ها و عوامل: با تاکید بر منطقه آسیای مرکزی»که توسط دکتر عنایت اله یزدانی استادیار روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان و حجت اله همتی گل سفیدی مدیریت وبلاگ در پانزدهمین همایش بین المللی آسیای مرکزی و قفقاز دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه در آبان ماه سال ۱۳۸۶ ارائه گردید و متن کامل آن در مجموعه مقالات این همایش بزودی منتشر خواهد شد.

چکیده

با پایان جنگ سرد بحث گسترش ناتو به شرق و گسترش حوزه عمل ناتو از اروپا به سایر مناطق به عنوان راهبردی جدید در دستور کار این سازمان قرار گرفت.اکنون ما شاهد حضور ناتو در برخی از کشورهای جانشین شوروی سابق از جمله در آسیای مرکزی می باشیم. اما جدای از راهبرد جدید ناتو، دلایل و ضرورتهای کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق در حمایت از حرکت و نفوذ این سازمان به داخل حوزه اوراسیا موثر واقع گردیده است. برای مشاهده کامل بر روی ادامه مطلب کلیک کنید.